Christian Biakna sunga Updan Zuihdan Nam 5
KIMAKAIH ZIA NAM 4 (4 Styles Leadership)
Ki makaih dan nam 4
1. Autocratic Leadership.
Hi bang makai te in, Ama thu bek ahih kei leh, a teeltuam, amuan mi tawmno tawh a gamtang, thu akhen den makai namte ahi uh hi. Thubuai khat a om sim in, amah bekin gamtang zungzungin vaihawm siam mahmah a, vaipuai ding teng amah in sii in, sepkhiat ding khempeuh geelkhitsa in koih uh a, a khutnuai nasemte tungah bang ci sep ding, bang ci bawl ding cih vaan ziau thei hi.
Hi bang makaite’ makaihna sungah, nautangte khensatna tampi kizang theilo hi. A hih hangin, Makai pa bek in buaina khempeuh buaipih zo a hih manin, nautang te a dingin, buaina tawm tuam hi. Galkap sung ki makaih dan a hih manin, Sepkhiatna khat teitei ah matut zawhlohna a om ciangin, ama (Makai) thu a kiman loh mah hi ci in, a nautangte ngawhgawp thei hi. Nautangte tawh kizopna lemlo thei hi. Nautangte cianpian (advice) kitam zat thei lo hi. Tu hun ciangin hi bangte khutnuai ah kuamah kiut nawnlo hi.
2. Laissez-Faire Leadership.
Hi bang makai te in, a khutnuai a nasemte’ deihna te donpih khollo, kinpih khollo ahih manin, khantoh ding zahin khangto thei mel lo uh hi. Lawhcin theihna dingin challenge (risk) limlim a neihloh ban ah, midangte’ gualzawhna nangawn etteh sawm hetlo hi. A sep dan uh pen, Aurocratic kimakaihna tawh a kileh bulhlian hi.
Nautang kician a neih hangin, atawpna ah, lungkiatna leh guallelhna in nungzuih uh hi. Laissez-Faire cih limlim pen, French pau hi a, a khiatna pen “let them do” (amau leh amau sem sak) cihna a hi hi. Project gol pipi te vaihawm na ah lawhcing theilo uh hi. Gualzawhna ahih kei leh, guallelhna khat teitei a om ciangin kua zaw in a sepkhiat cih, ngawh zawk ding omlo thei hi. A hi zongin, a nautangte in it bilbel uh hi. A pha lah sem zolo a sialah sem mello a cihte ahi uh hi.
3. Democratic Leadership.
Hi bang makai te in, Makai ahihna a kimuan mah bangin, a hon tawh sepkhopna pen thupi sa mahmah hi. Amau nasep zia pen, Autocratic te leh Laissez-Faire te kigawmkhawm nasep dan a hi uh hi. A khut nuai a om mite ngaihsutna leh a cianpiakna (advice) pen thupi simsak mahmah uh a, member khempeuh tungah khensat theihna ding a khuan pia in, a khupna khensatna amah in abawl hangin, mipite khensatna thupi takin pomsiam, mapan pih hi.
Hi bang makai te in sepkhopna thupi sa ahih manin, a khut nuai a semte suakta takin, sepkhuan pia a, asiamna tek uh tawh kizui in, sawl dan, zatdan siam mahmah a hih man in, a khut nuaia omte in nuamsa uh a, asepna khempeuh ah gualzo uh hi. Ahi zongin vai thupi khensat ding a om vat ciangin, a thuduh kitam, deih kituak khinlo thei a hih manin, ahoih pen khensatna om pakpak thei lo hi.
4. Servant Leadership
Hi bang makai te in, hih ka panmun hi Note’ phattuamna ding hi, ci in, a nautang te tungah a ci ngamte a hi uh hi. Hi bang makaite nasep pen, ama phattuam ding sangin, midang te ahi, a nautangte’ hamphat theihna ding bek a vaihawm nuamte’ ahi hi. Thukhensatna khempeuh makai pa in, ama aituam meetna dingin khensat ngeilo hi.
Hih makai te makaihna sungah, a khutnuai a nasemte in nasep khat teitei pen, mite a dingin phattuamna a om limlim dingin, aki piakhia ngam dingin, huzap zawhna nei uh hi. A khutnuai a nasemte in zong Amah tawh nasep khopna ah thangah thei mahmah uh hi. Kipum khatna dingin a lem mahmah hangin, hih kimakaihna pen, Biakna sung ahih kei leh, non-profitt organization cih te ading bekin a hoih a hi hi.
https://www.businessballs.com/leadership-models/leadership-styles-3-style-model-kurt-lewin/
https://www.toolshero.com/leadership/lewin-leadership-styles/
11/10/2020
PAWLPI MI TE LEH SIA TE MASUAN
Leitung ah mihing khat I hihna tawh masuan khat ciat kinei a, tua I masuan in midang te lungsim leh zia leh tong tungah a sia lam a hih kei leh a pha lamin huzap na I nei tek hi.
Ei thu-um
mite tungah, Pasian in Lawpna anei, sepna peuhpeuh ah, a diangpah lianlian
ding, apha lam a hih nak leh, a om peuhpeuh a sem dingin hong lunggulh hi.
Tua hi a,
sepna khat peuhpeuh ah, kiciat na leh ki thuhual na bek in zawhna ngah ding cih
I theihsa a hi hi. Tua a hih man in, Makai te in, a mite koi ci bang hiam cih a
theih a kul mah bangin, Pawlpi mi, nautang te in zong I makai te koi dan hiam
cih I theih hong kul ding hi.
Tua bangin
I sungthu I ki theihcian nak leh buaina, lungkim lohna te a hun zui in, kipuah
pha thei pan ding ahi hi.
Pawlpi mi te dinmun pawlkhat:
- Leng (cart) tawh a kibang om uh a, a nung lampan in ah, I sawn kei leh khawl cip uh hi. Hi bang mi te pen, a nung lam pan in, I panpih kul uh a, phat akul leh phat, zol a kul leh zol… a kul te a hi uh hi.
- Gunkuang tawh a kibang om uh a, I hot siam kei leh sawi taai gawp uh hi. Hi bang mi te pen, a mau bek in bangmah kalsuan siam lo uh a, a gei pan un, a hilh ding, tha a pia ding kisam den uh hi.
- Laileng tawh a ki bang om uh a, a khau a kitat masiah leng thei uh hi. Hi bang mi te pen, I om pih I panpih ciangciang ki zang thei mahmah na pi in, I om nawn loh ciangin mangthang pah lel uh hi.
- Bawngleng tawh kibang om uh a, a mai pan in I kaih kei leh pai thei lo uh hi. Hi bang mi te pen, theihtawm ngaihsut theih tawmna, bangmah nei lo uh a, a hih hangin, I sawlna bangbang ah ki zen mahmah uh hi.
- Electric mei tawh a kibang ki om a, on leh off hun nei uh hi. Hi bang mi te pen, a tawntung a hi kei phial zongin, lawp vat zel, zawngkhal vat zel thei uh a hih manin, a phe leplep te a hi uh hi.
- Bawlung tawh a kibang ki om a, a kilawn kawikawi, a kisui kawikawi te a hi uh hi. Hi bang mi te pen, mun/ phual kician nei lo uh a, bulkip let zong nei lo in, alem nana ah leng kawikawi, tai kawikawi uh hi.
- A hi zongin Khasiangtho a ki makaih sak, thumaan na tawh a nungta Tapidaw dik, Passian a zahtak Pawlpi mi, tampi mah ki om veve hi.
Makai I cih te zong: a tuamtuam mah ki om ee…
- Ui dan Makai te: Kitot kiseelna a ut ngiatleh nuam a sa ngiat mi, mi to hatin, a tawntungin amaan a maan khin kei phial na zong in, thu pongpong ah gualzawh a sawmte a hi uh hi.
- Sakol dan Makai te: Experience, muhkhak thu te hau uh a hih man in, thucin thutang theih hau uh a, gentheih gennop tam lua thei zel a hih manin, a lunglut lo te a dingin, (ေလေၾကာရွည္) lua thei uh hi.
- Gam-ui dan Makai te: Khelpil mahmah uh a, thubuai khat tawh I va kinial khak leh, theihloh kal leh I kigin loh laitak in, a thang ah hong awk lek sak thei uh hi.
- Zawng dan Makai te: Mi te khialhna thauh kawikawi in, kipawl pih deuh cih nei tuansam lo na pi, tai kawikawi in, mi khat khit khat gensia kawi kawi, phin kawikawi thei uh hi.
- Sakhi dan Makai te: Lungsim neu nei uh a, buaina a om ciangin, kipeng sak nuamin, ki kuppih theihin om lo uh a, thu lamkhat panin thuakzawhna nei lo uh hi.
- Uiphuk dan Makai te: A kam uh tam a, theih tawh theih loh tawh, a hun le mun ding zong khentel tuan lo in, a pau giapgiap ngam te a hi uh hi.
- Tuivok dan Maikai te: Lusu su peuh uh a, a kigen khempeuh lah nial ngei lo, nial dan ding lah thei tuan lo in, lah panpih thei mel lo a hih man in, khensat na peuhpeuh ah…AW…AW… ci ziau lel uh hi.
- A hih hangin, a kisap na mun, a hun zui a, buaina khempeuh a vengsak, a panpih thei Makai hoih Leitung ah thah zawh loh in na om veve hi.
Pawlpi khantoh na dingin, Makai te tungah tampi kinga a hih na tawh, Sia te in I vaipuak I lawhcin theih na dingin, I kitang sap kalsuan zia a nuai a bang hi.
- Absolute dedication: Khasiangtho panpih na tawh ngiimna hoih leh kipiak khiatna kisam hi.
- Sense of direction: Pawlpi ii tupna ngimna te leh thukhun te teltheih na tawh, Pawlpi kalsuan zia a hun zuikawm in, a makaih siam ding kisam hi.
- Wise use of time: a hun zui a kibawl programe khempeuh ah hun zatdan, hun mandan i siam mahmah ding kisam hi.
- Self discipline: a pumpi ngiat a kiuk zo mi, Pawlsung, innsung ah huzap na a nei mi kisam hi.
- A man for the people: Pawlpi mi khempeuh a kua akua deidan lo a, a makaih siam te hi ding hi.
- Exampler: a kampau banga a gamta mi, a nuntak zia tawh mite tungah, a huzap zo te hi ding hi.
- Experience the love of Christ: Gupna kician a nei mi leh Zeisu itna a nuntak pih pa a hih kul hi.
Thukhupna:
I Pawlpi
thubulphuh ah, “Khanlawhna leh Kipuah
phatna”, I cih mah bangin, I upna, I kalsuan na, I nisim nuntakna, I Pawlpi
sung nuntak na, I makaih na te khat leh khat I ki theihsiam in, a puahphat huai
te ki puahpha a, Paul in, “ na lungsim uh
bawlthakin, na lim uh ki lamdang sak un” (Rom 12:2) a cih thu tawh kituak
in kalsuan ciat ni.
KIPHAT SAKNA
Pasian in ahuat penpen nam sagih ( 7 Abominations) lak ah Kiphatsakna pen, a khatna ahi hi (Paunak 16: 16-19). Kihihsakna taka gamtatna leh, kiphatsakna lungsim te pen, migilo hihna lim hi a, mawhna ahih manin (Paunak 21: 4), Pasian in a kih mahmah leh, Hell gam tung theihna (Paunak 16: 5, 18) zong ahi hi.
Kiphatsakna a kipat khiatna leh, ahong pankhia pa pen in Satan(Isaiah 14: 12, 13) hi a, a melhoihna na kisaktheihpih kha in, a minthan nop manin, hong haitat gawp man a hi hi(Ezekiel 28:17). Ei zopau tektek in zong "Kiphasak" cih pen, "Pha kisa mahmah" cihna hi a, ei leh ei kihihsakna, ei leh ei thuduhna, ei ading bek kipahtawi in, midangte sangin hoihzaw kisakna, kiliatsakna tawh kisa thei in, a lungkim sawm mahmah te cihna ahi hi.
Theologian minthang Reinhold Niebuhr (1892-1971) in kiphatsakna nam 4 in na gen hi.
- Thuneihna tawh kiphasak pihna (Pride of Power)
- Thutheihna tawh kiphatsak pihna (Pride of knowledge)
- Hoihkhop kisakna tawh kisaktheihpihna Pride of virtue)
- Biakna tawh kiphatsakpihna (Pride of religion) *https://ohiostate.pressbooks.pub/enr3470/chapter/niebuhrs-theological-anthropology-man-as-sinner/
A hi zongin tuhun ciangin Christian sungah a kibuaipih mahmah khat om a, tua in kiphatsakna a 5 na ding ahi, Kha lam thu tawh kisai kiphatsakna, (Pride of Spirituality) ahi hi.
Tua in bang dan hiam cihleh, Midangte siangin Pasian thupha sang kisa zaw, Pasian thu tawh kisai thuthuk (Theology)te thei kisa zaw in, thugen dan zong midangte sangin siam kisa pen pian pah in, mite hawmthawh kawikawi cih dan in, kimu thei hi.
Tua ahih manin a kiphasak mite koici bangin kampau in, a koi ci bangin gamta hiam cih ensuk ni. Bang hang hiam cih leh, Ei mahmah zong a kiphasak I hih khaklam I kiphawk kha kei thei hi.
- A kiphasakte in, a kidotloh hangin a innkuan sung thu, ama aituam thu bekbek gen nuam hi.
- A kiphasakte in, midangte sangin a thei zaw, a siamzaw dan in kigen den hi. Ama theih sunsun thute gennuam hi. Amuh ngeiloh nagawn amu dan in gennuam lai hi.
- A kiphasakte in, Kuama dotloh pi in, a neih sunsunte pholaak nuam hi.
- A kiphasakte in, a sep sunsun te kidawk sak nuam hi.
- A kiphasakte in, Koi dan mi hiam, cih mite in thei leh ut phadiak uh hi. Kha-mi hi cih a kitheihna dingin, a LST sim zah vei khawng, pulak lak nuam hi.
- A kiphasakte in, Ama thu bek, mite in gen leh ut uh hi. Kikupna khawngah Midangte hoihna khat, kiphat kha leh, lungkimlo pong hi
- A kiphasakte in, midangte sangin a nei zaw in kigen thei uh hi. Mikhat in aneih thak khat va pulaak leh, "Leldih', en! cimtak ta hang e" cih danin dawng uh hi.
- A kiphasak te in, mun khempeuh a tung ngei bangin kigen thei uh hi. Lampi theilo khat in a dot ciangin, "tua lawmlawm, mit sitsa" cih dan in dawng uh hi.
- A kiphasakte in mite hehpih nuamlo uh hi. Midangte' haksatna te, olmawhlo in, thusim nuamlo uh hi.
- A kiphasakte in, ama feeling bek tawh gamta nuam uh hi. Kiho na ah, amah bek pau in, midang paukhuan pia lo hi. A lawmte hun nei maw, neilo ci lo in, kingak sak tetaa thei uh hi. Phone tawh kiho khak leh, a gennop teng gen in, phone khia ziau uh hi.
- Nang leh nang, ki thusim lua kei in. Don't Take Yourself Too Seriously.
- Na Lungsim kihong sakin la, suakta sak in, Be Open-Minded.
- Thu tam ngai zaw inla, tam pau kei in. Listen, Don't Talk. ...
Reference:
Spicer Zolengthe: (2009) Sunga keima gelh ka puah kik hi.
COVID 19 LEH ISAIAH 1: 13, 14
Tunai tengin, A
beisa hunna, i Biakinn tek ah Pawlpi bup in, I kikhopa Pasian min I phat khop
ziahziah lai hunte, ka phawk kik mahmah a, tua bang hun lui te I ngah kik kha
tam maw?, ci in, ka lung ngaingai hi. I khua hunte en le hang lah, ahoih lam sangin asia lam vive hong manawh
pih zaw mawk ta hi.
Tua hi a, Ute naute, hi dan in ngaihsun zaw ni. tulai
takin, I gam sung hi ta leh I leitung’ dinmun (a chii a nii) pen, ei ut dan in, ei laih theih, ei khel theih hi
zenzen lo a, a hi zongin ei khel theih khat bek mah na om kiukiau hi.
Tua in, bang hiam cih leh, Nang leh Kei nuntak zia (i kha a dingin, khamuanna, I neih theihna dingin), I kisit tekna dingin hun pha mahmah ta hi cih kong phawk sak nuam hi. I ngaklah tek, Topa Zeisu pen asawt lo in, Ama ngiat ii kamciamna a om sa mah bangin hong kum takpi lel ding hi.
Tua ahih man in, tua a hong kum ding Topa, amuak dingin I kiging nai hiam? cih dotna tuni in, kong dong nuam hi.
I khua hun pai zia pen I hawmthawha I lunga kim theih het loh hangin, ei khel theih hi zenzen lo a, a hi zongin tulai tak, i nuntakna, tu a i dinmun pen, i kihawmthawh nak leh, I kikheel theih ding hun Topa in hong pia lai hi.Tua hi a, I dinmun I kitheih tekna dingin, kei gentheihna ciangciang tawh kong kuppih nuam hi.
Tu laitaka hong buaisak mahmah Natna, Covid-19 in, Sente hong bawl I cih theih hangin, Pasian in a mite a sittel nop manin, I Upna a picin zawkna dingin a phal natna a hi dingin, ka um hi. Tanglai Isreal mite in Pasian a biakna uh a cihtak lohman un, Amau te tungah Pasian in, Isaiah kamsang zangin, na taai hi.
Isaiah I: 13, 14
Bangmahin a kimanglo piaknate hong paipih nawn kei un. Paknamtui halna ka kih hi. Khadet ni, Sabbath ni, leh thupi takin na kikhopnate uh mawhna tawh kidim ahih manin ke'n ka thuakzo kei hi. Note' Khadet nite leh na pawite uh ka mudah hi. Tuate pen kei-a' dingin vangikpi khat suakkhin a, tuate khempeuh ka puakna-in ka gim hi.
1. Hih Isrealte hun lai in, bang mawhna a neih man un, hi zah takin Pasian lungkia lawmlawm hiam cih, i ensuk ding hi.
- Aneu 15 na ah, sisan tawh na khut te uh kidim hi. (mawhnei lo te na that uh hi.)
- Aneu 16, Gamtat siatna te bawl uh hi. (Thukham na palsat uh hi)
- A neu 17, ki nengniam na om hi, pa nei lo, meigong te simmawh uh hi. (Mi kideidanna om).
2. Tu laitak a dingin, Khangthak I mawhna
dingin bulh leng,
- Kithahna a om lian loh hangin, (Zeisu thukham sungah, mikhat huatna tawh, I etna in a that mah suak hi, ci ahih manin) ki-huatna I pawlpi sungah om hi kha ding hi.
- Gamtat siatna sungah, Tapidaw te pen, tampi dawnte hong kici ta hi. Gamdang US, Europe, Kawlgam te ci kei ni. I Khua sungah mahmah ah, a tatsia teng, Christian te kihi zaw ta hi. Topa Zeisu mel a liah I mawhna tam lua ta hi kha ding hi.
- Kineng niamna kinei hi. Nipi nisim in, kikhawm
pai ding pen, Model lah
ni tawh kibang ta hi. I neih
manin, Puanhoih nono I silh theih hangin, meigong tagah te a dingin, kikhopna in,
lungsiatna ni suak thei hi.
- Kiliatna sakna zong kinei tek hi. Kua Biakinn hoih
pen, kua pawlpimi tam pen, Kua pawlpi in mawtaw hau pen, kua pawlpi sungah gam
makaite kihel pen, cih khawng kisialh pihna om kha, hi ding hi.
- Nipi ni pen, Pasian phat dinga pai ding kim
lai, puanthak silh khalo ahih
manin pai nuam nawnlo, cih khawng a om thei hi. Paisian abia mah i hiam?
- Tu in ahih leh, Covid-19 hangin, Kikhop na te om thei
nawnlo ahih man in, silh leh teen,
neih leh lam kidemna te om nawnlo in, I inntek ah Pasian kibia (I
Inntek Biakinn suakta), ahih man in, Hih I Biakinn te a kikhakna pen, Pasian deihna hi zaw kha ding hi ka ci ngam hi.
3. Paul
in a na genna ah:
2Tim.
3:5
-Biakna thu a puathamteng zui napi-in
biakna hangin vangliatna thu a omte deihlo ding uh hi.
-LST sunga a om thu te sungah a mau deih teng la in a deihloh te a
nawlkhin in, a ut teng uh zui in, a ut loh te uh a zui nuam lo uh hi.
2Tim.
4: 3
-Mite in thuman a ngaih noploh hun,
amaute' deihna bek a zuihnop hun, amaute' zaknop thute bek a gen
ding sia a cial thuahthuah hun hong tung ding hi. na ci hi.
Tu hun Christian tampi tak te in, thugenna bek kiza nuam a, thuhilhna khawng kiza nuam nawnlo
hi.
Thuhilhte: I cih
ciangin, Kha thu tawh kisai, LST sunga a kigelh khempeuh “Topa in ci hi”ci in, ahi banglian, in
Zuih ding Up dingin, a hanthawn ngam, ci a a pulaak khia ngamte a hi
uh hi. Pasian deihna tawh kituah nak leh, Pawlpi mite zong
maitang zahtak tuam nei selo in a hilh ngamte ahi uh hi
Thugente: A
deih pen, Laisiangthho mun khat khawng simkhia in, tua tawh kilawm tangthu,
tuanthu tawh behlap in, mipi teng nuisak, lungdam sak, cih te a hi hi, thugen
pen siam mahmah uh a, mitampi te in deih mahmah zaw uh hi. Kha thu ah, kisikna,
ki puahphat theihna cih te kihel kilkel lo hi.
Tu ni in i phawk ding ka deihin, I kikhop theihlohna in, Leitung bup'
mawhna hang zong hi thei a, nang leh kei mawhna hang zong hi thei hi. Topa in tanglai Isrealte tungah, a thu omlo pi in cikmah hun in gawtna, bawlsiatna,
danpiakna te tungsak ngei lo hi.
Prepared by Sia Nangpi
Sep. 30, 2020
CHRISTIAN I KI CIH BUANGIN...!
Christian Nuntakna, I kisittel na ding THU 4
I. Christian Nuntakna pen, Deihteelna
tawh kipan hi.
Piansakna
sungah, Pasian in Mihingte hong bawl ciangin, Ama meel suun dingin hong bawl hi
a. tua khit ciangin a thupi mahmah Pasian hong piak khatin, Deihteel theihna (Power of Choice) ahih kei leh Personal Right,
ahi hi. Tua Deihteel theihna pen, kuamah in hong sut thei lo hi. Pasian in zong
A full in hong aap a hih manin, na khensatna bangbang hong mang ding a hi hi.
A hi zongin Tua
Deihteel theihna tawh, thukhen satna a hoih
lam in aa i teel theih ding’ Pasian in hong deih hi. Mihing I hih nak leh,
tua I deihteel na tungtawn in a kalsuan I hi a, tu laitaka na dinmun zong na
teelna tungtawn hi pah lel hi. Tua ahih manin, tua Deihteelna sungah na pilvang
kei leh, thukhen satna hoihlo (thukhensatna maaanlo) na tuak kha ding hi. Nisim
in, Pasian tungah ki-aap mahmah kul cihna hi pah hi.
Adam leh Eve
te zong, a deihteel theihna uh zangkhial in,
Pasian thupiak sangin Gulpi thu mang zaw dingin khensat uh a hih manun, Mawhna
sungah hong tunlawh uh a, tua mawhna thaman zong tuni ciang dong mah a
thuaklawh I hi hi. Mihing I hih nak leh, I nuntak sung bup deihteelna tawh
kipeng thei lo hi.
A sawt lo in, I gam ah zong, Kumpi lam tawh
kisai makai dingte na deih na teel hong kul ding hi. Khat teitei I teel kul hi.
A lai ah (a kaingawi) cih bang om theilo hi.
US
Civil War (Pyidwin Sit) lai in, Pasal khat Party nih te
a deih zawk om tuanlo a hih manin, a kaingawi dingin Party khatte puansilh in,
Party dang khat te Pheituam teeng hi, ki ci hi. Tua Party te in kua lam panglo zaw
cih tel lo uh a hih manin, thau tawh kap huan uh hi. ki ci hi.
Tua hi a,
Mihing I hihna tawh kizui in, i thawh a kipan, i lup kik dong, Kha thu hi ta
leh, Leitung vai hi ta leh, I deihteelna leh i khensatna a kisam den ahi hi.
Tua ahih
manin, Upna tawh kalsuan na ah Thu-ummi na hihna tawh kizui in, Topa It takpi
na hihna na lahkhiat ding pen, nangma tungah kinga hi pah hi.
Thuhilhkikna 30: 19
Tuni-in note' langkhatah teci a pang dingin vantung leh leitung ka
sam a, note' mai-ah na teel dingun nuntakna leh sihna, thupha leh samsiatna ka
koih hi. Tua ahih ciangin note leh na suanlekhakte uh na hin'theihna dingun
nuntakna teel un. na ci hi.
Joshua 25: 15
Topa'
na na sepnop kei uh leh, Gun galkhata a na na sepsak uh na pu na pate uh pasian
ahi a, note' ten'na gam Amor mite' pasian ahi zongin, a na na sepsak ding
peuhpeuh uh tuni-in teel un. Ahih hangin
kei leh ka innkuanpihte in ahih leh Topa' na ka sem ding uh hi," a ci
hi. Joshua pen, Pasian um mi, Pasian deihna banga gamta mi a hih manin, a
innkuan pih zong Pasian thu huzap zo mahmah a hih manin, hi danin teci a
pangngam hi pah hi.
IKumpite 18: 21
Tua
ciangin mi khempeuh' nai-ah Elijah hong pai-in, "Ngaihsutna kibanglo thu nih kikalah bang tanvei khensat loin om niloh
ding na hi uh hiam? Topa pen Pasian ahih leh amah zui un; tua hiloin Baal pen
Pasian ahih leh amah zui un," a ci hi. Ahi zongin mite in kam khat
beek dawnglo uh hi.
Tuni in, ki sittel ni. I Christian
hihna Pasian thu tawh kituak in a nungta mah I hi hiam? Na Christian hihna
Pasian deihna dan mah hi na ci ngam hiam? Nangma thuthu peuh tawh (ut hun ut
loh hun cih peuh nei in, a kalsuan na hi lel hiam? Na nuntakzia Christian
nuntakna tawh kituak kei, ka deihteelna maan nai kei na cih leh, a hun om lai
hi.
II. Christian nuntakna pen kikheelna a om kul hi.
Khamtung
gamah, Christian hong tun zawh, kum (100) vaal khin pek ta hi. Eimah mah mimal
in zong, Zeisu Honpa Gumpa in I saan ni, I pianthakni zong, a kum tampi mah
paitek ding hi. (naupang te simloh). Tua hi a, Zeisu honpa in I sanna,
Piangthak takpi I hihnaa, Zeisu nei takpi I hihna a kilat na dingin, I nuntakna
ah kikhelna khat teitei a om kul hi.
Bang hang
hiam cih leh, IPet. 2: 9 sungah, note pen Pasian in a hong teelkhiat minam, Kumpi siampi pawl, a siangtho
minam, Pasian' mite na hi uh a, khuamial sung panin a lamdang mahmah ama
khuavak sungah a hong samkhiapa'
nasepna a lamdangte a genkhia dingin Pasian in a hong teel mite na hi uh
hi.
Tua
ahih leh, tuni in, Khuamial mite ahi (Pasian a theilo/ Zeisu a pomlo) mite tawh
I ki lamdanna bang teng om i sa hiam?
John 8: 12 sungah Topa Zeisu in, "Kei pen leitung
khuavak ka hi hi. Kei hong zuite in
khuavak nuntakna nei ding uh a, khuamial gamtatna neilo ding uh hi,"
ci hi. Tua bang hi mawk leh, Khuamial I hih na leh khuavak I hihna pen, bang
mun ah kidawk hiam? Na pianthak teh, na khuavak hihna bang hiam cih hong kidong
leh bang na ci dawn ding hiam, ute naute.
I
khuavak neih in, Ka Upna (Pasian ka Upna) hi ci kha ding hi hangh. A hi zongin,
Jame 2: 19 I sim le hang, Pasian khat bek om hi, ci-in na um hi. Tua
pen hoih mahmah hi. Dawite nangawn in zong tua bangin um-in lau-in ling deldel
uh hi. ci hi.
1.
Mat. 5: 16: Midangte in na gamtatna hoihte uh a muh ciangin vantungah a om na
Pa uh min a phat theihna dingun mite mai-ah na gamtat hoihna uh khuavak bangin na kilangsak un.
-
Tua Gamtat hoihte
pen, Galati 5 sungah Khasiangtho gahteng
ki ci thei hi. Ei ci leh sa tawh I hih zawh dingte hi lo a, I sunga om
Christ vangliatna tawh hong kilang khia ding te a hi hi.
-
Sawltak 4: 13 sungah I et teh: Uliante in Peter leh Johan a han' mahmahna thu leh amaute pilna sang a neilo mi mawkmawk ahihna thu
a theih uh ciangin lamdang a sa mahmah
uh hi. Tua ciangin Jesuh tawh a kikhawl
khin ngeite ahihna uh a phawk uh
hi.
*Khawvak taan theina dingin, I pilna, I siamna kisam masa lo a,
Pasian hong ompihna kisam I hi zaw hi.
2.
I Kor. 3: 16, 17: Note pen Pasian' biakinn na hihna uh leh note sungah Pasian' Kha Siangtho a teng ahih lamtak na theihsa uh
ahi hi. Mi khatpeuh in Pasian' biakinn susia leh Pasian in tua mipa susia ding
hi. Bang hang hiam cih leh Pasian' biakinn a siangtho hi a, note zong tua biakinn siangtho na hi uh hi. (I pumpi keem siam
ding cihna).
-
I Kor. 6: 19, 20: Na pumpi uh, Pasian
in a hong piak, note' sungah a teng Kha
Siangtho' biakinn ahih lamtak theilo na hi uh hiam? Note' pumpi, nomau' neihsa hilo a, Pasian-a' ahi hi. Note pen Pasian in a hong leisa na hih manun na pumpi
uh Pasian' minthan'na dingin na zang un.
-
I Kor. 10: 31: Tua ahih manin keimah in ka hong gennop thu in: Na hihna khempeuh uh, nekna dawnna-ah ahi
zongin Pasian' minthan'na dingin na hih un.
-
Isaiah 55: 2: An a hilo nate leina dingin bang hangin na sum uh zang a, hong gilvahsak theilo nate ngahna dingin bang hangin na sem na hi
uh hiam? Keima thu limtakin ngai-in a
limci an ne un la, anlimte-ah nuamsain om un. na ci hi.
*Tu
laitak in, Christian a kici mi tampi tak te I et ciangin, I zongsatna hoihlo
tampi te pen, I pumpi ki-ukzawhloh man vive hi a, tua in I pumpi hong susia sia
ahi hi. Tua te in I khuavaak mialsak lam I phawk ding ka deih hi.
Luke 9: 23: Tua ciangin Jesuh in a
nungzuite leh mi khempeuh kiangah, "Mi khatpeuh in kei hong zuihnop leh ama
deihna bangin gamta nawn loin nisimin a
singlamteh pua-in hong zui ding hi.
Christian
I hih nak leh, Nisim in I puak ding singlamteh a om lam I phawk ding a hi hi.
Laisiangtho deihna taktak ah bel, “Pua
ding” cih hi zaw a, (Phut ding ahi
zongin, ngawngah awk ding a hi zongin, Biakinn sung, innsungah suang ding cihna
hih tuak lo hi.)
Nungzui suahna(Christian) I cih ciangin
singlamteh puak nuntakna ahi hi. A hi zongin tu ni in, nang leh kei in I
puak ding Singlamteh pen, Rome mite zat, Topa Zeisu puak bawlsiatna singlamteh
dan hi nawnlo hi. A laisiangtho mahmah kidawn na ah, Ama deihna bangin gamta nawnlo in ci a hih man in, “Kei” cih Aituam ngaihsutna
beina a hi hi.
1.
Christian
nuntakna ah, I thuakkhak ding ahi, haksatna te, gimna te om kha mah ta leh,
Pasian a dingin mapang ngam cihna ahi hi.
2.
Nungzui hi ta na
hih manin, Pasian in a deihlo te, na lungsim singlamteh tungah na sihsak kul ta
cihna zong hi.
3.
Gal. 2: 20: Tua ahih manin
tuhuna ka nuntakna zia pen kei hang hi nawnloin ka sungah a hong om Khrih hang
ahi hi. Tua hi a, keimah hong itin, keima-a' dingin a nuntakna a hong pia
Pasian' Tapa ka muan'na tawh tu laitakin a nungta ka hi hi. I cih ngam
theihna in, singlamteh puakna mah ahi hi.
4.
Satan in a ma nasep, (ze-etna) cikmah hun in, tawlnga ngeilo ding
ahih manin, Zeisu nungzui I hihna tawh kizui in nisim in, I puak khop vangik om
den ding cihna zong a hi hi.
Ephet 1: 5 Pasian in Jesuh
Khrih hangin ama mite ahi dingin eite a hong bawl ding a sehkholhsa hi a,
tua bangin a hong bawlding pen ama tupna
leh a utna ahi hi. (Zeisu hangin, ta suahtheihna ( Adoption of Children) ci
hi).
Tua
a hih manin, Upna hangin Pasian tate I
hih leh, Pasian tate’ pianzia, nuntakzia I neih a kul hong hi ta hi.
Leitungah I Pianna i nute I pa te pen, lam khat teitei pan in, ki suun hangtang
thei hi hangh. Naungek khat hong suah ciangin, nau en dingin I va pai hi. I
ciah ciangin a hong kidong masa pen in, “Kua suun a hia?” “Kua suun sa na hia”
cih te a hi hi. Khat khat te a nu apa a sun khol kei uh hi. Khat khat leuleu
pen, vun-hawk phial cih zah in a kisun pha mahmah zong om thei hi.
1.
I ta te in a nu/a
pa mah hong sun leh kinuam mahmah a, hong sut phat kei leh, lamdang kisa in,
nupa kikaal kimuanmawhna tamsak tuam mahmah hi.
2.
Tua mah bangin,
ta te hong gol tak ciangin, a hoihna khempeuh, a thuman na khempeuh uh, Nu leh
Pa te’ minphatna suak thei a, Tate’ siatna, gamtat hoihlohna khempeuh, Nu leh
Pa te’ minsiatna hi pah hi.
3.
Tuni in,
Christian na hihna leh, Calvary muala hong kibua Topa Zeisu sisan hangin,
Pasian ta’ cihna a ngah te I hi a, I pa pen, Pasian a hi hi.
-
Tua a hih leh, Zeisu sutna, Pasian sutna I nei hiam? (
Mualtan suante aw hong ci kha zaw diam?
-
Miten, e leh Koi
mun ah sun hong sa?, Na Tapidaw (Christian hihna Piciang/ tawikhai tawh teh
ding hi leh, na cing zo ding hiam?
4.
Nang hangin, mite
mai ah, khua sung khawngah: na innkuan a maizum sak pa/nu, na hi kha hiam?
5.
Nang hangin, Kha
lam ah, Pasian vaang a daisak pa/nu na hi hiam?
6. Tuni in, I pa Pasian I sut na miten’ hong mu thei ding hiam? I pa I sut kei leh, I pa khat ahi (Satan) a sun I hi mai ding hi.
Topa Zeisu a kimat laitakin, mikhat in Peter kiangah, "Na kampau zia uh kibang ahih manin nang zong hua Zeisu tawh a kipawl mah na hi takpi hi, (Peter in bel hi peuhmah keng’ ci in nial hi.)
Tu hun teh, ei bel Kei, Christian hing, I cih
hangin midang te in hi kei ni teh’ hong cih khak ding lauhuai mahmah ta hi.
Hih Article
(sermon)pen, Shalom
kipawlna ah, a 2 veina ka thu genna (July 15, 2020) a hi hi.
I TALENT ZATSIAM NI!
"Talent" a khiatna leh a deihna:
- Mikim tungah Pasian in a kibang lo, a hong piak siamna pen Talent kici hi.
- Tua na neih na siamna pen Pasian mintawh mite phattuam na dingin na zat khiatna, na sepkhiatna pen,"Talent apung sak" ki ci hi.
- Talent bangzah nei, cih thupi masa lo a, tua naneih na Talent pen bangci bangin pungsak cih athupi zaw a hi hi.
- Talent pen, pianpih ngiat siamna(natural abilty) hi a, Silpiak pen, Khasiangtho lawn'na pan in a kingah ahi hi.
- Talent pen, mikim (Tapidaw leh daw ta kei leh) a kinei thei hi a, Silpiak pen, Christian te (Zeisu nei te) bek in a neih theih ahi hi.
- Talent leh Silpiak pen, Pasian min thanna dingin kizang tuak thei bilbel na pi in, Talent leuleu Kha lam thu(Spiritual purpose) tawh kisai lo te ah kilim zat zaw hi.
- Ministering Gifts: Hih Silpiak a ngahte pen, Pasian Nasepna ah a Makai zaw deuh (I Kor. 12: 5) dingin Pasian in a sehtuam Silpiak nam (7) te a hi uh hi. Tua te in, Sawltakte, Kamsangte, Evangelist te, Pastor te, Sangsia te (Ephet. 4: 11-13), leh Midang a huh ngiatte (I Kor. 12: 28) te ahi uh hi.
- Manifestion Gifts: Hih Silpiak a ngahte pen, Mite in, Pasian Vaang a muh theina dingun, a kipia (Silpiak nam 9) te ahi hi. Tua te in, Ciimna (Wisom), Theihn (Knowlidge), Upna, Cina Damsak theihna, Nalamdang bawltheihna, Kamsanna, Sia leh Pha khentel siamna, Pau tuamtuam theihna, Kamphen Siamna te (I Kor. 12: 7-11), a hi uh hi.
- Motivational Gifts (Mite' lungsim a huzap theina dingin a kipia Kha (Silpiak nam 7) te ahi hi. Tua te in, Pasian thu phuangkhiatna, Midangte' huhna, Hilhna, Hanthotna, Piakkhiatna, Makaih zawhna, Hehpih theihna te ahi hi.
Sawlkhiatna lianpi a sem ding leh gammial phu dingi Nungzui 12 a hi ngei, Sawltak te pen Khasiangtho tawh kidim khin mahmah hi na pi, Bang hangin Pasian in Paul teel kik sese a hi hiam?
Pasian in Nungzui masa teng a hawmthawh lai man a hi ding hiam?
Bang hangin a tuung pek pan, Sawltak Paul pen, kiteel pah lo hiam?
- Ki hazat theih hi lo hi.
- Ki laksak theih hi lo hi.
- Kisim mawh sak theih hi lo hi.
- Ki phatsak pih theih ding hi lo hi.
- Tua na neih, Siamna pen tawh lungnop lel in.
- Laisiangtho bu zong paa mahmah tuam ding hi.
- Gupkhiatna thu tawh kisai, telhak mahmah tuam ding hi.
Tua a hih manin, Pasian in a hong piak na Talent pen, muhkhiat sawm, telsawm inla, puah toto kawm in khangsak pungsak in. Tua in na suang manpha hi a, Pasian minthanna ding bek in na zat ding, midangte' phattuam na dingin na zat ding ahi hi. Na siamna tawh mi dangte siatna dingin bawl ngeikei in la, midangte a thalawp na dingin, na zatsiam theih mahmah kei phial leh zong, Midangte lungkiatna dingin zang kha kei in.
A sim mimal khempeuh Topa in thupha hong pia tek ta hen.
Thupuak: Pr. Nangpi
Hih Article pen, 2019 sungin, Ka Facebook lui sungah ka post ngei khat hi a, Ka Fb lui pen, sia a hih man in, Tu in Edit pha kik in kong post kik a hi hi.




